Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να γονατίσει οικονομικά την Τεχεράνη χωρίς να πληρώσει το τίμημα μιας νέας ολοκληρωτικής στρατιωτικής σύγκρουσης - Όμως ο ναυτικός αποκλεισμός, τα αμερικανικά αεροπλανοφόρα και οι απειλές του Donald Trump δεν έχουν εξαναγκάσει το Ιράν σε υποχώρηση
Μια νέα, ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση διαμορφώνεται στις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, καθώς η κυβέρνηση του Donald Trump επιχειρεί να διαχειριστεί τις συνέπειες μιας πολεμικής αναμέτρησης που δεν έχει οδηγήσει στην πλήρη υποταγή της Τεχεράνης.
Παρά τη συντριπτική στρατιωτική υπεροχή των ΗΠΑ και την εκτεταμένη οικονομική πίεση, η ιρανική ηγεσία εξακολουθεί να απορρίπτει την αποδοχή αμερικανικών όρων χωρίς ουσιαστικά ανταλλάγματα.
Η Ουάσιγκτον βρίσκεται έτσι μπροστά σε ένα στρατηγικό δίλημμα: είτε θα προχωρήσει σε νέα στρατιωτική κλιμάκωση, αναλαμβάνοντας το κόστος μιας περιφερειακής ανάφλεξης, είτε θα συνεχίσει έναν οικονομικό και ναυτικό αποκλεισμό χωρίς εγγύηση ότι μπορεί να επιτύχει τους πολιτικούς της στόχους.
Ο Trump έχει αφήσει να εννοηθεί ότι δεν επιδιώκει άμεσα μια νέα μεγάλης κλίμακας επίθεση κατά του Ιράν.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει εγκατάλειψη της στρατιωτικής επιλογής.
Αντιθέτως, η διατήρηση ισχυρών ναυτικών δυνάμεων, η συνέχιση του αποκλεισμού και οι απειλές για νέους βομβαρδισμούς συνιστούν βασικά εργαλεία μιας πολιτικής που επιχειρεί να μετατρέψει τη στρατιωτική πίεση σε διπλωματικές παραχωρήσεις.
Το πρόβλημα για τον Λευκό Οίκο είναι ότι η συγκεκριμένη στρατηγική δεν έχει ακόμη αποδώσει το επιθυμητό αποτέλεσμα.
Το Ιράν εξακολουθεί να αντιστέκεται, ενώ κάθε εβδομάδα που περνά αυξάνει τον κίνδυνο ενός νέου ανεξέλεγκτου επεισοδίου στον Περσικό Κόλπο.
Το Κατάρ αναζητά διέξοδο – Δύο εβδομάδες που μπορεί να κρίνουν την επόμενη κρίση
Στο επίκεντρο των διπλωματικών προσπαθειών βρίσκεται το Κατάρ, το οποίο εντείνει τις επαφές του με την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη προκειμένου να αποτρέψει την επανέναρξη εκτεταμένων στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Η συνάντηση του πρωθυπουργού του Κατάρ, Mohammed bin Abdulrahman Al Thani, με τον Donald Trump στον Λευκό Οίκο αποτέλεσε μία ακόμη προσπάθεια διατήρησης ανοιχτού διαύλου επικοινωνίας μεταξύ των δύο αντιπάλων.
Σύμφωνα με τις σχετικές πληροφορίες, οι μεσολαβητικές προσπάθειες επιδιώκουν να εξασφαλίσουν ένα περιθώριο περίπου δύο εβδομάδων, ώστε να συνεχιστούν οι διαβουλεύσεις προτού ληφθούν αποφάσεις για ενδεχόμενη νέα στρατιωτική δράση.
Ωστόσο, η ύπαρξη ενός διπλωματικού παραθύρου δεν σημαίνει ότι έχει επιτευχθεί ουσιαστική προσέγγιση.
Οι διαφορές παραμένουν βαθιές και αφορούν όχι μόνο το πυρηνικό πρόγραμμα, αλλά και τα Στενά του Hormuz, τις οικονομικές κυρώσεις, τα δεσμευμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία και τη συνολική αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή.
Το Κατάρ επιχειρεί ουσιαστικά να αποτρέψει την άμεση κατάρρευση των διπλωματικών προσπαθειών, όχι να παρουσιάσει μια συμφωνία που βρίσκεται ήδη στα πρόθυρα υπογραφής.
Η δυσκολία είναι εμφανής: η Ουάσιγκτον επιδιώκει πρώτα ιρανικές παραχωρήσεις, ενώ η Τεχεράνη απαιτεί προηγουμένως συγκεκριμένες αμερικανικές ενέργειες.
Αυτή η διαφωνία ως προς τη σειρά εφαρμογής των μέτρων αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους λόγους για τους οποίους οι διαπραγματεύσεις παραμένουν ουσιαστικά ακινητοποιημένες.
Οι πρόσφατες αναφορές του Reuters επιβεβαιώνουν ότι ο Trump ανέστειλε προσωρινά νέα μεγάλα πλήγματα, διατηρώντας όμως τον ναυτικό αποκλεισμό, ενώ αξιωματούχοι και των δύο πλευρών εμφανίζονται επιφυλακτικοί για άμεση συμφωνία.
Ο ναυτικός αποκλεισμός ως όπλο οικονομικού εξαναγκασμού
Η αμερικανική κυβέρνηση φαίνεται να θεωρεί ότι η συνέχιση του ναυτικού αποκλεισμού μπορεί να αποδειχθεί αποτελεσματικότερη και οικονομικά λιγότερο δαπανηρή από μια νέα εκτεταμένη πολεμική επιχείρηση.
Ο υπουργός Εξωτερικών Marco Rubio έχει αναγνωρίσει ότι οι έμμεσες επαφές με το Ιράν δεν έχουν οδηγήσει σε ουσιαστική πρόοδο, επιμένοντας ότι οι ιρανικές απαιτήσεις παραμένουν μη αποδεκτές για την Ουάσιγκτον.
Η στρατηγική της αμερικανικής κυβέρνησης βασίζεται στην εκτίμηση ότι οι περιορισμοί στις εξαγωγές, η πίεση στα κρατικά έσοδα και η αβεβαιότητα στις διεθνείς συναλλαγές θα εξαντλήσουν σταδιακά την αντοχή της ιρανικής οικονομίας.
Πρόκειται, όμως, για μια επιλογή με σοβαρούς κινδύνους.
Το Ιράν δεν είναι ένας απομονωμένος γεωγραφικά αντίπαλος.
Βρίσκεται δίπλα σε μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη και διαθέτει στρατιωτικές δυνατότητες που μπορούν να επηρεάσουν τη ναυσιπλοΐα και την περιφερειακή ασφάλεια.
Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να περιορίσει οικονομικά την Τεχεράνη, αλλά ο παρατεταμένος αποκλεισμός μπορεί να μετατραπεί σε παγίδα και για την ίδια την αμερικανική στρατηγική.
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στο Ιράν.
Αφορούν τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου, τις ασφαλίσεις εμπορικών πλοίων, την ενεργειακή τροφοδοσία της Ασίας και το συνολικό κόστος μεταφοράς εμπορευμάτων.
Στις 11 Νοεμβρίου, καταγράφηκε αυξημένη εμπορική κίνηση στα Στενά του Hormuz αλλά παράλληλα εξαιρετικά υψηλό αριθμό επιθέσεων κατά πλοίων.
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η σταδιακή επαναφορά ορισμένων εμπορικών ροών δεν συνεπάγεται αποκατάσταση της ασφάλειας.
Τα επτά τελεσίγραφα της Τεχεράνης – Ο Mohsen Rezaei ανεβάζει τους τόνους
Απέναντι στις αμερικανικές πιέσεις, το Ιράν επιμένει σε επτά βασικές προϋποθέσεις για μια συμφωνία.
Ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, Mohsen Rezaei, έχει ξεκαθαρίσει ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται να αποδεχθεί διαπραγματεύσεις που θα οδηγούν σε μονομερείς παραχωρήσεις.
Οι ιρανικές απαιτήσεις περιλαμβάνουν τον τερματισμό των εχθροπραξιών στην ευρύτερη περιοχή, την άρση του ναυτικού αποκλεισμού, την αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων, την κατάργηση των κυρώσεων, την αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων, την καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων και τον τερματισμό των απειλών κατά του Ιράν.
Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι η επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz πρέπει να συνδεθεί με ουσιαστική αμερικανική αποκλιμάκωση.
Ακόμη μεγαλύτερη δυσκολία δημιουργεί το ζήτημα του εμπλουτισμένου ουρανίου.
Η ιρανική ηγεσία απορρίπτει την απαίτηση απομάκρυνσης των σχετικών αποθεμάτων από τη χώρα, θεωρώντας ότι μια τέτοια κίνηση θα υπονόμευε τα κυριαρχικά της δικαιώματα.
Από την άλλη πλευρά, η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι οποιαδήποτε νέα συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει αυστηρούς περιορισμούς και διασφαλίσεις.
Η ουσία της διαφωνίας δεν βρίσκεται πλέον μόνο στο τι θα παραχωρήσει κάθε πλευρά, αλλά στο ποιος θα υποχωρήσει πρώτος.
Για την Τεχεράνη, η αποδοχή αμερικανικών απαιτήσεων υπό καθεστώς στρατιωτικού και οικονομικού εξαναγκασμού θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο.
Για τον Trump, η άρση της πίεσης χωρίς εμφανείς ιρανικές παραχωρήσεις θα μπορούσε να παρουσιαστεί στο εσωτερικό των ΗΠΑ ως πολιτική αποτυχία.
Τα αμερικανικά αεροπλανοφόρα και το μήνυμα του Πενταγώνου
Την ίδια στιγμή που συνεχίζονται οι διπλωματικές πρωτοβουλίες, οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν ισχυρή στρατιωτική παρουσία στην ευρύτερη περιοχή.
Ιδιαίτερη προσοχή συγκεντρώνει η αναμενόμενη ανάπτυξη του αεροπλανοφόρου USS Theodore Roosevelt στην περιοχή ευθύνης της CENTCOM.
Σύμφωνα με ανάλυση του ισραηλινού Ινστιτούτου Μελετών Εθνικής Ασφαλείας, το αεροπλανοφόρο αναμενόταν να φθάσει στα μέσα Νοεμβρίου, πιθανότατα για να αντικαταστήσει το USS George Washington.
Η μετακίνηση δεν αποδεικνύει από μόνη της επικείμενη αμερικανική επίθεση, αλλά επιβεβαιώνει ότι η στρατιωτική επιλογή παραμένει διαθέσιμη.
Η συγκέντρωση πολεμικών πλοίων δημιουργεί ένα επικίνδυνο περιβάλλον, όπου ακόμη και ένα περιορισμένο επεισόδιο μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις.
Παράλληλα, οι ιρανικές προειδοποιήσεις για πιθανή απάντηση σε νέους βομβαρδισμούς καθιστούν σαφές ότι η Τεχεράνη επιχειρεί να διατηρήσει αξιόπιστη αποτρεπτική ισχύ.
Έξι μήνες χωρίς πόλεμο και χωρίς ειρήνη
Το πιο ανησυχητικό σενάριο είναι η παράταση της σημερινής κατάστασης για πολλούς μήνες.
Ένα εξάμηνο στρατιωτικής επιφυλακής, οικονομικών περιορισμών, περιστασιακών συγκρούσεων και αποτυχημένων διπλωματικών πρωτοβουλιών μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα αποσταθεροποιητικό.
Για τις ΗΠΑ, η διατήρηση μεγάλης στρατιωτικής δύναμης στην περιοχή συνεπάγεται οικονομικό κόστος, επιχειρησιακή φθορά και πολιτική πίεση στο εσωτερικό.
Για το Ιράν, οι παρατεταμένοι περιορισμοί επιβαρύνουν την οικονομία, τις εμπορικές συναλλαγές και την καθημερινότητα του πληθυσμού.
Όμως η οικονομική πίεση δεν συνεπάγεται αναγκαστικά πολιτική υποταγή.
Η εμπειρία προηγούμενων δεκαετιών έχει δείξει ότι η Τεχεράνη διαθέτει σημαντική ικανότητα προσαρμογής στις κυρώσεις, παρότι το κόστος για την ιρανική κοινωνία παραμένει ιδιαίτερα βαρύ.
Η πιθανότητα νέας κλιμάκωσης θα αυξάνεται όσο απουσιάζει ένας συμφωνημένος μηχανισμός αποκλιμάκωσης.
Κάθε επίθεση κατά εμπορικού πλοίου, κάθε βομβαρδισμός και κάθε νέα στρατιωτική κινητοποίηση ενδέχεται να πυροδοτήσει αντιδράσεις που καμία από τις δύο πλευρές δεν θα μπορεί εύκολα να ελέγξει.
Το πραγματικό αδιέξοδο της Ουάσιγκτον
Η αμερικανική στρατηγική βασίζεται σε μια θεμελιώδη υπόθεση: ότι το Ιράν θα υποχωρήσει προτού η πίεση προκαλέσει μια ανεξέλεγκτη περιφερειακή σύγκρουση.
Αυτή η υπόθεση, όμως, παραμένει αβέβαιη.
Η Τεχεράνη γνωρίζει ότι η Ουάσιγκτον διαθέτει τεράστια στρατιωτική υπεροχή.
Γνωρίζει επίσης ότι μια νέα μεγάλης κλίμακας σύγκρουση θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρό κόστος όχι μόνο στο Ιράν, αλλά και στις Ηνωμένες Πολιτείες, στο Ισραήλ και στα υπόλοιπα κράτη του Περσικού Κόλπου.
Η δυνατότητα επιβολής κόστους αποτελεί βασικό στοιχείο της ιρανικής αποτροπής.
Αυτό δεν καθιστά το Ιράν άτρωτο, ούτε εγγυάται ότι η στρατηγική του θα επιτύχει.
Σημαίνει, όμως, ότι η αμερικανική στρατιωτική υπεροχή δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε δυνατότητα επιβολής μιας πολιτικής συμφωνίας.
Η μεγαλύτερη αντίφαση για τον Donald Trump είναι ότι επιχειρεί να κερδίσει χωρίς να πολεμήσει ξανά, ενώ το Ιράν επιδιώκει να αποδείξει ότι μπορεί να αντέξει χωρίς να παραδοθεί.
Και όσο καμία πλευρά δεν μεταβάλλει ουσιαστικά τις απαιτήσεις της, η κρίση κινδυνεύει να μετατραπεί σε έναν παρατεταμένο πόλεμο φθοράς.
Το Κατάρ μπορεί να εξασφαλίσει περισσότερο χρόνο.
Οι διπλωμάτες μπορούν να διατηρήσουν ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας.
Τα αμερικανικά αεροπλανοφόρα μπορούν να συνεχίσουν να περιπολούν στην περιοχή.
Ωστόσο, τίποτα από αυτά δεν υποκαθιστά μια πραγματική πολιτική συμφωνία.
Το κρίσιμο συμπέρασμα είναι ότι η Ουάσιγκτον μπορεί να επιλέξει να μη διεξαγάγει νέο ολοκληρωτικό πόλεμο, αλλά δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένο ότι θα επιβάλλει επ' αόριστον έναν ασφυκτικό αποκλεισμό χωρίς σοβαρές αντιδράσεις.
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, καλείται να υπερασπιστεί τις στρατηγικές της θέσεις χωρίς να οδηγηθεί σε μια καταστροφική κλιμάκωση.
Έτσι, το επόμενο εξάμηνο ενδέχεται να μη χαρακτηριστεί από μια αποφασιστική στρατιωτική αναμέτρηση, αλλά από κάτι εξίσου επικίνδυνο: έναν πόλεμο που δεν τελειώνει, μια ειρήνη που δεν έρχεται και μια υπερδύναμη που αναζητά έξοδο από το αδιέξοδο χωρίς να παραδεχθεί ότι η πολιτική της μέγιστης πίεσης έχει σαφή όρια.
www.bankingnews.gr
Παρά τη συντριπτική στρατιωτική υπεροχή των ΗΠΑ και την εκτεταμένη οικονομική πίεση, η ιρανική ηγεσία εξακολουθεί να απορρίπτει την αποδοχή αμερικανικών όρων χωρίς ουσιαστικά ανταλλάγματα.
Η Ουάσιγκτον βρίσκεται έτσι μπροστά σε ένα στρατηγικό δίλημμα: είτε θα προχωρήσει σε νέα στρατιωτική κλιμάκωση, αναλαμβάνοντας το κόστος μιας περιφερειακής ανάφλεξης, είτε θα συνεχίσει έναν οικονομικό και ναυτικό αποκλεισμό χωρίς εγγύηση ότι μπορεί να επιτύχει τους πολιτικούς της στόχους.
Ο Trump έχει αφήσει να εννοηθεί ότι δεν επιδιώκει άμεσα μια νέα μεγάλης κλίμακας επίθεση κατά του Ιράν.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει εγκατάλειψη της στρατιωτικής επιλογής.
Αντιθέτως, η διατήρηση ισχυρών ναυτικών δυνάμεων, η συνέχιση του αποκλεισμού και οι απειλές για νέους βομβαρδισμούς συνιστούν βασικά εργαλεία μιας πολιτικής που επιχειρεί να μετατρέψει τη στρατιωτική πίεση σε διπλωματικές παραχωρήσεις.
Το πρόβλημα για τον Λευκό Οίκο είναι ότι η συγκεκριμένη στρατηγική δεν έχει ακόμη αποδώσει το επιθυμητό αποτέλεσμα.
Το Ιράν εξακολουθεί να αντιστέκεται, ενώ κάθε εβδομάδα που περνά αυξάνει τον κίνδυνο ενός νέου ανεξέλεγκτου επεισοδίου στον Περσικό Κόλπο.
Το Κατάρ αναζητά διέξοδο – Δύο εβδομάδες που μπορεί να κρίνουν την επόμενη κρίση
Στο επίκεντρο των διπλωματικών προσπαθειών βρίσκεται το Κατάρ, το οποίο εντείνει τις επαφές του με την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη προκειμένου να αποτρέψει την επανέναρξη εκτεταμένων στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Η συνάντηση του πρωθυπουργού του Κατάρ, Mohammed bin Abdulrahman Al Thani, με τον Donald Trump στον Λευκό Οίκο αποτέλεσε μία ακόμη προσπάθεια διατήρησης ανοιχτού διαύλου επικοινωνίας μεταξύ των δύο αντιπάλων.
Σύμφωνα με τις σχετικές πληροφορίες, οι μεσολαβητικές προσπάθειες επιδιώκουν να εξασφαλίσουν ένα περιθώριο περίπου δύο εβδομάδων, ώστε να συνεχιστούν οι διαβουλεύσεις προτού ληφθούν αποφάσεις για ενδεχόμενη νέα στρατιωτική δράση.
Ωστόσο, η ύπαρξη ενός διπλωματικού παραθύρου δεν σημαίνει ότι έχει επιτευχθεί ουσιαστική προσέγγιση.
Οι διαφορές παραμένουν βαθιές και αφορούν όχι μόνο το πυρηνικό πρόγραμμα, αλλά και τα Στενά του Hormuz, τις οικονομικές κυρώσεις, τα δεσμευμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία και τη συνολική αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή.
Το Κατάρ επιχειρεί ουσιαστικά να αποτρέψει την άμεση κατάρρευση των διπλωματικών προσπαθειών, όχι να παρουσιάσει μια συμφωνία που βρίσκεται ήδη στα πρόθυρα υπογραφής.
Η δυσκολία είναι εμφανής: η Ουάσιγκτον επιδιώκει πρώτα ιρανικές παραχωρήσεις, ενώ η Τεχεράνη απαιτεί προηγουμένως συγκεκριμένες αμερικανικές ενέργειες.
Αυτή η διαφωνία ως προς τη σειρά εφαρμογής των μέτρων αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους λόγους για τους οποίους οι διαπραγματεύσεις παραμένουν ουσιαστικά ακινητοποιημένες.
Οι πρόσφατες αναφορές του Reuters επιβεβαιώνουν ότι ο Trump ανέστειλε προσωρινά νέα μεγάλα πλήγματα, διατηρώντας όμως τον ναυτικό αποκλεισμό, ενώ αξιωματούχοι και των δύο πλευρών εμφανίζονται επιφυλακτικοί για άμεση συμφωνία.
Ο ναυτικός αποκλεισμός ως όπλο οικονομικού εξαναγκασμού
Η αμερικανική κυβέρνηση φαίνεται να θεωρεί ότι η συνέχιση του ναυτικού αποκλεισμού μπορεί να αποδειχθεί αποτελεσματικότερη και οικονομικά λιγότερο δαπανηρή από μια νέα εκτεταμένη πολεμική επιχείρηση.
Ο υπουργός Εξωτερικών Marco Rubio έχει αναγνωρίσει ότι οι έμμεσες επαφές με το Ιράν δεν έχουν οδηγήσει σε ουσιαστική πρόοδο, επιμένοντας ότι οι ιρανικές απαιτήσεις παραμένουν μη αποδεκτές για την Ουάσιγκτον.
Η στρατηγική της αμερικανικής κυβέρνησης βασίζεται στην εκτίμηση ότι οι περιορισμοί στις εξαγωγές, η πίεση στα κρατικά έσοδα και η αβεβαιότητα στις διεθνείς συναλλαγές θα εξαντλήσουν σταδιακά την αντοχή της ιρανικής οικονομίας.
Πρόκειται, όμως, για μια επιλογή με σοβαρούς κινδύνους.
Το Ιράν δεν είναι ένας απομονωμένος γεωγραφικά αντίπαλος.
Βρίσκεται δίπλα σε μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη και διαθέτει στρατιωτικές δυνατότητες που μπορούν να επηρεάσουν τη ναυσιπλοΐα και την περιφερειακή ασφάλεια.
Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να περιορίσει οικονομικά την Τεχεράνη, αλλά ο παρατεταμένος αποκλεισμός μπορεί να μετατραπεί σε παγίδα και για την ίδια την αμερικανική στρατηγική.
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στο Ιράν.
Αφορούν τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου, τις ασφαλίσεις εμπορικών πλοίων, την ενεργειακή τροφοδοσία της Ασίας και το συνολικό κόστος μεταφοράς εμπορευμάτων.
Στις 11 Νοεμβρίου, καταγράφηκε αυξημένη εμπορική κίνηση στα Στενά του Hormuz αλλά παράλληλα εξαιρετικά υψηλό αριθμό επιθέσεων κατά πλοίων.
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η σταδιακή επαναφορά ορισμένων εμπορικών ροών δεν συνεπάγεται αποκατάσταση της ασφάλειας.
Τα επτά τελεσίγραφα της Τεχεράνης – Ο Mohsen Rezaei ανεβάζει τους τόνους
Απέναντι στις αμερικανικές πιέσεις, το Ιράν επιμένει σε επτά βασικές προϋποθέσεις για μια συμφωνία.
Ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, Mohsen Rezaei, έχει ξεκαθαρίσει ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται να αποδεχθεί διαπραγματεύσεις που θα οδηγούν σε μονομερείς παραχωρήσεις.
Οι ιρανικές απαιτήσεις περιλαμβάνουν τον τερματισμό των εχθροπραξιών στην ευρύτερη περιοχή, την άρση του ναυτικού αποκλεισμού, την αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων, την κατάργηση των κυρώσεων, την αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων, την καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων και τον τερματισμό των απειλών κατά του Ιράν.
Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι η επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz πρέπει να συνδεθεί με ουσιαστική αμερικανική αποκλιμάκωση.
Ακόμη μεγαλύτερη δυσκολία δημιουργεί το ζήτημα του εμπλουτισμένου ουρανίου.
Η ιρανική ηγεσία απορρίπτει την απαίτηση απομάκρυνσης των σχετικών αποθεμάτων από τη χώρα, θεωρώντας ότι μια τέτοια κίνηση θα υπονόμευε τα κυριαρχικά της δικαιώματα.
Από την άλλη πλευρά, η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι οποιαδήποτε νέα συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει αυστηρούς περιορισμούς και διασφαλίσεις.
Η ουσία της διαφωνίας δεν βρίσκεται πλέον μόνο στο τι θα παραχωρήσει κάθε πλευρά, αλλά στο ποιος θα υποχωρήσει πρώτος.
Για την Τεχεράνη, η αποδοχή αμερικανικών απαιτήσεων υπό καθεστώς στρατιωτικού και οικονομικού εξαναγκασμού θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο.
Για τον Trump, η άρση της πίεσης χωρίς εμφανείς ιρανικές παραχωρήσεις θα μπορούσε να παρουσιαστεί στο εσωτερικό των ΗΠΑ ως πολιτική αποτυχία.
Τα αμερικανικά αεροπλανοφόρα και το μήνυμα του Πενταγώνου
Την ίδια στιγμή που συνεχίζονται οι διπλωματικές πρωτοβουλίες, οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν ισχυρή στρατιωτική παρουσία στην ευρύτερη περιοχή.
Ιδιαίτερη προσοχή συγκεντρώνει η αναμενόμενη ανάπτυξη του αεροπλανοφόρου USS Theodore Roosevelt στην περιοχή ευθύνης της CENTCOM.
Σύμφωνα με ανάλυση του ισραηλινού Ινστιτούτου Μελετών Εθνικής Ασφαλείας, το αεροπλανοφόρο αναμενόταν να φθάσει στα μέσα Νοεμβρίου, πιθανότατα για να αντικαταστήσει το USS George Washington.
Η μετακίνηση δεν αποδεικνύει από μόνη της επικείμενη αμερικανική επίθεση, αλλά επιβεβαιώνει ότι η στρατιωτική επιλογή παραμένει διαθέσιμη.
Η συγκέντρωση πολεμικών πλοίων δημιουργεί ένα επικίνδυνο περιβάλλον, όπου ακόμη και ένα περιορισμένο επεισόδιο μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις.
Παράλληλα, οι ιρανικές προειδοποιήσεις για πιθανή απάντηση σε νέους βομβαρδισμούς καθιστούν σαφές ότι η Τεχεράνη επιχειρεί να διατηρήσει αξιόπιστη αποτρεπτική ισχύ.
Έξι μήνες χωρίς πόλεμο και χωρίς ειρήνη
Το πιο ανησυχητικό σενάριο είναι η παράταση της σημερινής κατάστασης για πολλούς μήνες.
Ένα εξάμηνο στρατιωτικής επιφυλακής, οικονομικών περιορισμών, περιστασιακών συγκρούσεων και αποτυχημένων διπλωματικών πρωτοβουλιών μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα αποσταθεροποιητικό.
Για τις ΗΠΑ, η διατήρηση μεγάλης στρατιωτικής δύναμης στην περιοχή συνεπάγεται οικονομικό κόστος, επιχειρησιακή φθορά και πολιτική πίεση στο εσωτερικό.
Για το Ιράν, οι παρατεταμένοι περιορισμοί επιβαρύνουν την οικονομία, τις εμπορικές συναλλαγές και την καθημερινότητα του πληθυσμού.
Όμως η οικονομική πίεση δεν συνεπάγεται αναγκαστικά πολιτική υποταγή.
Η εμπειρία προηγούμενων δεκαετιών έχει δείξει ότι η Τεχεράνη διαθέτει σημαντική ικανότητα προσαρμογής στις κυρώσεις, παρότι το κόστος για την ιρανική κοινωνία παραμένει ιδιαίτερα βαρύ.
Η πιθανότητα νέας κλιμάκωσης θα αυξάνεται όσο απουσιάζει ένας συμφωνημένος μηχανισμός αποκλιμάκωσης.
Κάθε επίθεση κατά εμπορικού πλοίου, κάθε βομβαρδισμός και κάθε νέα στρατιωτική κινητοποίηση ενδέχεται να πυροδοτήσει αντιδράσεις που καμία από τις δύο πλευρές δεν θα μπορεί εύκολα να ελέγξει.
Το πραγματικό αδιέξοδο της Ουάσιγκτον
Η αμερικανική στρατηγική βασίζεται σε μια θεμελιώδη υπόθεση: ότι το Ιράν θα υποχωρήσει προτού η πίεση προκαλέσει μια ανεξέλεγκτη περιφερειακή σύγκρουση.
Αυτή η υπόθεση, όμως, παραμένει αβέβαιη.
Η Τεχεράνη γνωρίζει ότι η Ουάσιγκτον διαθέτει τεράστια στρατιωτική υπεροχή.
Γνωρίζει επίσης ότι μια νέα μεγάλης κλίμακας σύγκρουση θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρό κόστος όχι μόνο στο Ιράν, αλλά και στις Ηνωμένες Πολιτείες, στο Ισραήλ και στα υπόλοιπα κράτη του Περσικού Κόλπου.
Η δυνατότητα επιβολής κόστους αποτελεί βασικό στοιχείο της ιρανικής αποτροπής.
Αυτό δεν καθιστά το Ιράν άτρωτο, ούτε εγγυάται ότι η στρατηγική του θα επιτύχει.
Σημαίνει, όμως, ότι η αμερικανική στρατιωτική υπεροχή δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε δυνατότητα επιβολής μιας πολιτικής συμφωνίας.
Η μεγαλύτερη αντίφαση για τον Donald Trump είναι ότι επιχειρεί να κερδίσει χωρίς να πολεμήσει ξανά, ενώ το Ιράν επιδιώκει να αποδείξει ότι μπορεί να αντέξει χωρίς να παραδοθεί.
Και όσο καμία πλευρά δεν μεταβάλλει ουσιαστικά τις απαιτήσεις της, η κρίση κινδυνεύει να μετατραπεί σε έναν παρατεταμένο πόλεμο φθοράς.
Το Κατάρ μπορεί να εξασφαλίσει περισσότερο χρόνο.
Οι διπλωμάτες μπορούν να διατηρήσουν ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας.
Τα αμερικανικά αεροπλανοφόρα μπορούν να συνεχίσουν να περιπολούν στην περιοχή.
Ωστόσο, τίποτα από αυτά δεν υποκαθιστά μια πραγματική πολιτική συμφωνία.
Το κρίσιμο συμπέρασμα είναι ότι η Ουάσιγκτον μπορεί να επιλέξει να μη διεξαγάγει νέο ολοκληρωτικό πόλεμο, αλλά δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένο ότι θα επιβάλλει επ' αόριστον έναν ασφυκτικό αποκλεισμό χωρίς σοβαρές αντιδράσεις.
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, καλείται να υπερασπιστεί τις στρατηγικές της θέσεις χωρίς να οδηγηθεί σε μια καταστροφική κλιμάκωση.
Έτσι, το επόμενο εξάμηνο ενδέχεται να μη χαρακτηριστεί από μια αποφασιστική στρατιωτική αναμέτρηση, αλλά από κάτι εξίσου επικίνδυνο: έναν πόλεμο που δεν τελειώνει, μια ειρήνη που δεν έρχεται και μια υπερδύναμη που αναζητά έξοδο από το αδιέξοδο χωρίς να παραδεχθεί ότι η πολιτική της μέγιστης πίεσης έχει σαφή όρια.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών